Rajkot International Airport Hirasar: રાજકોટ નું જૂનું એરપોર્ટ શહેર ની મધ્ય માં હોવાને કારણે તેનો વિસ્તાર વધારવો અશક્ય હતો. મોટા વિમાનો ઉતારવા માટે લાંબા રન-વેની જરૂર હતી, અને આ જ જરૂરિયાતે જન્મ આપ્યો ‘હીરાસર ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ’ ના વિચારને. આજે આ એરપોર્ટ માત્ર રાજકોટ જ નહીં, પણ સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું પ્રવેશદ્વાર બની ગયું છે. આ એરપોર્ટ રાજકોટ-અમદાવાદ હાઈવે પર આવેલા હીરાસર ગામ ની સીમમાં અને તેની આસપાસની જમીન પર બનાવવામાં આવ્યું છે. એરપોર્ટનું મુખ્ય ટર્મિનલ અને રન-વેનો મોટો હિસ્સો હીરાસર ગામની હદમાં આવતો હોવાથી, શરૂઆતથી જ તેને ‘હીરાસર એરપોર્ટ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
Table of Contents
૧. હીરાસર એરપોર્ટ: નિર્માણ અને રસપ્રદ ગાથા
શા માટે ‘ગ્રીનફિલ્ડ’ એરપોર્ટ? ‘ગ્રીનફિલ્ડ’ એટલે એવો પ્રોજેક્ટ જે સાવ ખાલી જમીન પર શૂન્યમાંથી બનાવવામાં આવ્યો હોય. રાજકોટ-અમદાવાદ હાઈવે પર હીરાસર ગામ પાસેની જમીન આ માટે પસંદ કરવામાં આવી કારણ કે તે ભૌગોલિક રીતે સૌરાષ્ટ્રના કેન્દ્રમાં છે. અહીંથી જામનગર, મોરબી, અને જૂનાગઢના મુસાફરોને પણ મુસાફરી કરવી ખૂબ જ સરળ રહે છે.
ભૂમિપૂજનથી લોકાર્પણ સુધીનો પડકાર.
- ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૭: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટનું ભૂમિપૂજન કર્યું.
- નિર્માણ ખર્ચ: આ એરપોર્ટ પાછળ અંદાજે ₹૧,૪૦૫ કરોડથી વધુ નો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે.
- જમીન સંપાદન: અંદાજે ૨,૫૩૪ એકર જમીન સંપાદિત કરવામાં આવી હતી, જેમાં જંગલ ખાતાની જમીન અને હીરાસર ગામના લોકોનો મોટો સહયોગ રહ્યો હતો.
- પડકારો: કોરોનાકાળ દરમિયાન લોકડાઉનને કારણે કામમાં થોડો વિલંબ થયો હતો, તેમ છતાં એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (AAI) એ રેકોર્ડ સમયમાં રન-વે અને ટર્મિનલનું કામ પૂર્ણ કર્યું.
- લોકાર્પણ: ૨૭ જુલાઈ, ૨૦૨૩
- કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ શરૂ: ૧૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૩
૨. આર્કિટેક્ચર અને ડિઝાઇન પાછળનું રહસ્ય
હીરાસર એરપોર્ટનું ટર્મિનલ માત્ર સિમેન્ટ-કોંક્રિટનું માળખું નથી, પણ તે રાજકોટની ઓળખ સમાન છે:
- રાજવી પરંપરા: તેની ડિઝાઇનમાં રાજકોટની ‘રાજવી પરંપરા’ અને ‘કાઠિયાવાડી સંસ્કૃતિ’ ની ઝલક જોવા મળે છે.
- ઐતિહાસિક પ્રેરણા: ટર્મિનલની બહારનો ભાગ અને જાળીકામ રાજકોટના પ્રખ્યાત મહેલોની કોતરણી પરથી પ્રેરિત છે.
- ગ્રીન બિલ્ડિંગ: તેને ‘ગ્રીન બિલ્ડિંગ’ ના સિદ્ધાંતો પર બનાવાયું છે. ટર્મિનલની છત એવી રીતે તૈયાર કરાઈ છે કે દિવસ દરમિયાન કુદરતી પ્રકાશનો મહત્તમ ઉપયોગ થાય અને વીજળીની બચત થાય.
૩. વ્યાપાર અને ઉદ્યોગ માટે વરદાન: કાર્ગો સુવિધા
રાજકોટ અને સૌરાષ્ટ્રના વેપારીઓ માટે આ એરપોર્ટ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થયું છે. માત્ર મુસાફરી જ નહીં, પણ વેપારને પણ નવી પાંખો મળી છે.
- કાર્ગો હેન્ડલિંગ: એરપોર્ટના આંકડા મુજબ અત્યાર સુધીમાં કુલ ૯૮૪.૭૮ ટન કાર્ગોની સફળતાપૂર્વક હેરફેર થઈ છે (જેમાં ૬૬૦.૨૨ ટન સામાન આવ્યો છે અને ૩૨૪.૫૬ ટન અહીંથી મોકલવામાં આવ્યો છે).
- સ્થાનિક ઉદ્યોગોને ટેકો: રાજકોટના પ્રખ્યાત એન્જિનિયરિંગ મશીનરી, ઈમિટેશન જ્વેલરી અને મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગને હવે અમદાવાદ કે મુંબઈ સુધી લાંબા થવું પડતું નથી. ઝડપી એરલિફ્ટ સુવિધાને કારણે ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચમાં મોટી બચત થઈ રહી છે.
- મેઈલ સેવા: કુલ ૧૦૨.૮૫ ટન ટપાલની હેરફેર થઈ છે, જે ઈ-કોમર્સ અને જરૂરી દસ્તાવેજોના વ્યવસાય માટે ખૂબ મહત્વની છે
4. Rajkot International Airport Hirasar થી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ વિશે ની માહિતી
રાજકોટનું હીરાસર એરપોર્ટ અત્યારે સીધી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સની તૈયારી કરી રહ્યું છે, પરંતુ અત્યારે પણ તમે અહીંથી વિશ્વના કોઈ પણ ખૂણે કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ (Connecting Flights) દ્વારા જઈ શકો છો.
આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી માટેના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
હીરાસર એરપોર્ટ હાલમાં વિશ્વના મોટા શહેરો જેવા કે લંડન, ન્યૂયોર્ક, દુબઈ અને સિંગાપોર સાથે કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા જોડાયેલું છે. મુસાફરો એર ઇન્ડિયા, ઇન્ડિગો કે એર ફ્રાન્સ જેવી એરલાઇન્સ દ્વારા મુંબઈ કે દિલ્હી થઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સફર કરી શકે છે, જેમાં ૩ થી ૫ મહિના અગાઉ એડવાન્સ બુકિંગ કરવાથી ટિકિટના દરોમાં મોટો ફાયદો મળે છે.
ટેકનોલોજીની દ્રષ્ટિએ આ એરપોર્ટ અત્યંત સજ્જ છે; વર્ષ ૨૦૨૫ માં અહીં CAT-II ILS (Instrument Landing System) ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવી છે, જેનાથી હવે રાત્રિના સમયે કે શિયાળાના ભારે ધુમ્મસમાં પણ ફ્લાઇટ્સ રદ થયા વગર સુરક્ષિત રીતે લેન્ડ થઈ શકશે. આ ઉપરાંત, પર્યાવરણની જાળવણી માટે એરપોર્ટ હવે મોટા પાયે સોલર એનર્જી પર નિર્ભર છે.
5. હીરાસર એરપોર્ટ: આધુનિક એન્જિનિયરિંગ અને સુવિધાઓની વિગત
૧. રન-વેની લંબાઈ અને વિશાળ વિમાનોની ક્ષમતા:
- રન-વે: આ એરપોર્ટનો રન-વે ૩,૦૪૦ મીટર (૩.૦૪ કિમી) લાંબો અને ૪૫ મીટર પહોળો છે.
- Airbus A-380 અને Boeing 747: રન-વે એટલો મજબૂત અને લાંબો બનાવવામાં આવ્યો છે કે અહીં સૌથી મોટા ગણાતા વિમાનો જેવા કે Airbus A-380 અને Boeing 747 પણ ખૂબ જ સરળતાથી લેન્ડ થઈ શકે છે અને ટેક-ઓફ કરી શકે છે.
૨. ટર્મિનલ અને પેસેન્જર સુવિધા:
- વિશાળ ટર્મિનલ: એરપોર્ટનું ટર્મિનલ બિલ્ડિંગ ૨૩,૦૦૦ ચોરસ મીટરમાં ફેલાયેલું છે. તે પીક અવર્સ દરમિયાન એકસાથે ૨,૮૦૦ થી વધુ મુસાફરોને સંભાળવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
- ચેક-ઇન કાઉન્ટર: મુસાફરોની સુવિધા માટે અહીં ૨૦ થી વધુ ચેક-ઇન કાઉન્ટર્સ બનાવવામાં આવ્યા છે, જેથી ભીડ ન થાય.
- કન્વેયર બેલ્ટ: સામાન (Luggage) માટે આધુનિક અને ઝડપી કન્વેયર બેલ્ટ સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી છે, જેનાથી ફ્લાઇટમાંથી ઉતર્યા બાદ મુસાફરોને તેમનો સામાન ખૂબ જ ઝડપથી મળી રહે છે.
- ઝડપી પ્રોસેસ: બે બોર્ડિંગ ગેટ અને નાની સિક્યોરિટી લાઈનને કારણે ચેક-ઇન પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ છે.
- સુવિધાઓ: અહીં મિની લાઉન્જ, બેબી કેર રૂમ અને પ્રાર્થના રૂમ જેવી પાયાની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.
- વર્ક ફ્રોમ એરપોર્ટ: મુસાફરો માટે ફ્રી ચાર્જિંગ પોર્ટ્સ અને વર્ક ડેસ્ક આપવામાં આવ્યા છે, જેથી તમે રાહ જોતી વખતે તમારું ઓફિસનું કામ પતાવી શકો.
- ખાણી-પીણી: ટર્મિનલમાં મિની કેફેટેરિયા છે જ્યાં નાસ્તો, કોફી અને સેન્ડવીચ, પફ અને અન્ય પેકેજ્ડ ફૂડ (બિસ્કિટ, ચિપ્સ વગેરે) મળી રહે છે.
- રાજકોટની ઓળખ સમાન ‘પ્રખ્યાત પેંડા’ અને સ્વીટ્સના બોક્સ પણ અહીં ઉપલબ્ધ છે, જેથી મુસાફરો છેલ્લી ઘડીએ પ્રસાદી કે ભેટ તરીકે સાથે લઈ શકે. પીવાનું પાણી: ટર્મિનલમાં જગ્યાએ-જગ્યાએ RO વોટર પ્યુરિફાયર અને કૂલર્સ મૂકવામાં આવ્યા છે, જ્યાં મુસાફરો પીવાનું શુદ્ધ પાણી મેળવી શકે છે.
૩. પર્યાવરણની જાળવણી (Eco-Friendly Features):
- વોટર હાર્વેસ્ટિંગ (Water Harvesting): એરપોર્ટ કેમ્પસમાં વરસાદી પાણીના સંગ્રહ માટે વિશાળ વોટર હાર્વેસ્ટિંગ સિસ્ટમ બનાવવામાં આવી છે. આ પાણીનો ઉપયોગ ગાર્ડનિંગ અને એરપોર્ટની અન્ય જરૂરિયાતો માટે કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, પાણીનો બચાવ કરતા આધુનિક નળ અને ફિક્સર લગાવવામાં આવ્યા છે. એરપોર્ટ પર એક મોટો સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP) પણ છે, જે ગંદા પાણીને શુદ્ધ કરીને ફરીથી વપરાશમાં લેવાની સુવિધા આપે છે. આ તમામ સુવિધાઓને કારણે આ એરપોર્ટને ‘GRIHA 4-સ્ટાર’ ગ્રીન બિલ્ડિંગની ડિઝાઇનમાં સ્થાન મળ્યું છે.
- નોઈઝ રિડક્શન (Noise Reduction): વિમાનોના અવાજથી આસપાસના વિસ્તારમાં પ્રદૂષણ ન થાય તે માટે ટર્મિનલની ડિઝાઇનમાં ખાસ સાઉન્ડ-પ્રૂફ ઇન્સ્યુલેશન અને અવાજ શોષી લે તેવા મટીરિયલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, રન-વેની આસપાસ હજારો વૃક્ષો વાવીને ‘ગ્રીન બેલ્ટ’ તૈયાર કરાયો છે જે અવાજને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
૪. રાજકોટથી અંતર અને લોકેશન:
- અંતર: હીરાસર એરપોર્ટ રાજકોટ શહેર (બસ સ્ટેન્ડ અથવા સ્વામિનારાયણ મંદિર) થી અંદાજે ૩૮ કિમી દૂર આવેલું છે.
- સમય: ટ્રાફિક અને રસ્તાની સ્થિતિ મુજબ રાજકોટથી એરપોર્ટ પહોંચતા લગભગ ૪૫ થી ૬૦ મિનિટનો સમય લાગે છે.
- ગૂગલ મેપ લોકેશન: https://maps.app.goo.gl/Hpfm2xHGimmQq5816
6. Rajkot International Airport Hirasar પહોંચવા માટે નું ગાઈડન્સ ,સમય અને ખર્ચનું ગણિત
હીરાસર એરપોર્ટ રાજકોટ શહેરના મુખ્ય કેન્દ્ર (જેમ કે બસ સ્ટેન્ડ કે સ્વામિનારાયણ મંદિર) થી અંદાજે ૩૮ કિમી દૂર આવેલું છે. હાઈવે એકદમ સ્મૂથ અને પહોળો હોવાથી ડ્રાઈવિંગનો અનુભવ તો સારો રહે છે, પરંતુ મુસાફરીના ખર્ચમાં વિવિધતા જોવા મળે છે.
જો તમે બજેટમાં મુસાફરી કરવા માંગતા હોવ, તો ST અથવા ઇલેક્ટ્રિક બસ સૌથી ઉત્તમ વિકલ્પ છે, જેનું ભાડું માત્ર ₹૧૦૦ ની આસપાસ રહે છે અને તે ફ્લાઇટના સમય મુજબ દોડતી હોય છે. જે મુસાફરો પ્રાઈવેટ વાહન પસંદ કરે છે, તેમના માટે રિક્ષાનું ભાડું ₹૧૦૦૦ થી ₹૧૨૦૦ ની વચ્ચે રહે છે (ધ્યાન રાખવું કે રિક્ષા ચાલકો ઘણીવાર આવવા-જવાનું ડબલ ભાડું માંગતા હોય છે). જ્યારે Uber અથવા પ્રાઈવેટ ટેક્સી માટે તમારે ₹૧૦૦૦ થી ₹૧૫૦૦ સુધીનો ખર્ચ કરવો પડી શકે છે, જે પીક અવર્સ કે વધુ ડિમાન્ડ સમયે વધી પણ શકે છે.
એરપોર્ટથી શહેર આવવા માટે વાહન સરળતાથી મળી રહે છે, પરંતુ શહેરથી એરપોર્ટ જવા માટે ટેક્સી ઘણીવાર કેન્સલ થતી હોય છે, તેથી ફ્લાઇટના સમયના ઓછામાં ઓછા ૩ કલાક પહેલા પ્રવાસનું આયોજન કરવું હિતાવહ છે.
7. નિષ્કર્ષ
ટૂંકમાં કહીએ તો, Rajkot International Airport Hirasar એ રાજકોટ અને સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર માટે એક વરદાન સાબિત થઈ રહ્યું છે. તે માત્ર ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર જ નહીં, પણ રિયલ એસ્ટેટ અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા ઉદ્યોગોને પણ નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. આસપાસના વિસ્તારોમાં થઈ રહેલા વિકાસ અને આર્થિક ગતિવિધિઓને જોતા, આ એરપોર્ટ આગામી વર્ષોમાં ₹૫૦૦૦ કરોડથી વધુનો આર્થિક લાભ પ્રદેશને અપાવશે. જેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સફર કે વેપાર સાથે જોડાયેલા છે, તેમના માટે આ એરપોર્ટ ભવિષ્યનું સૌથી મોટું પ્રવેશદ્વાર છે.
Disclaimer:
આ બ્લોગમાં આપેલી માહિતી માત્ર સામાન્ય માર્ગદર્શન માટે છે. સેવાઓ સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે. વિગતો માત્ર લેખક ના અભિપ્રાય પર આધારિત છે, તેનું ક્રમ શ્રેષ્ઠતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું નથી.
જો તમને આ માહિતી ગમી હોઈ તો અન્ય રાજકોટ રિલેટેડ માહિતી મેળવવા માટે અહીં ક્લિક કરો.
